Yazı Detayı
13 Kasım 2021 - Cumartesi 20:22
 
Yunus Emre, Hacı Bektaş Veli ve Ahi Evran
SÜLEYMAN ÖZEROL
 
 

UNESCO, 2021 yılını Hacı Bektaş Veli'nin Vefatının 750 Yıl Dönümü, Yunus Emre'nin Vefatının 700 Yıl Dönümünü ve Ahi Evran'ın Doğumunun 850 Yıldönümü nedeniyle ‘Hacı Bektaş Veli Yunus Emre Ve Ahi Evran Yılı’ olarak ilan etti.

UNESCO 40. Genel Konferans kararıyla ülkemizin önerisi Azerbaycan. İran İslam cumhuriyeti, Kuzey Makedonya ve Romanya'nın desteği ile Hacı Bektaş Veli'nin Vefatının 750 Yıl Dönümü;  Azerbaycan, Bosna-Hersek, Kuzey Makedonya ve Özbekistan’ın desteği ile Yunus Emre'nin Vefatının 700 Yıl Dönümü; Kuzey Makedonya ve Romanya'nın desteği ile İran ve Azerbaycan ile ortak dosya olarak Ahi Evran'ın Doğumunun 850. Yıl Dönümü UNESCO Anma Ve Kutlama Yıldönümleri Programına alınmıştı.

UNESCO'nun anmaya değer bulduğu bu üç değer de Selçukluların son Osmanlı'nın ilk dönemine denk gelen zaman diliminde yaşamış ve Anadolu'ya mühür vuranlardandır. Bu üç kişinin ortak yönü ise, Anadolu'da Aleviliğin biçimlenmesinde yer almış olmalarıdır.

Yunus Emre: 1238 yılında Eskişehir Sivrihisar’da doğmuş, 1328 yılında aramızdan ayrılmıştır. Mezarı Eskişehir’dedir.

Tasavvuf ağırlıklı şiirleri ile edebi yönden yüzyıllardır yaşamaktadır.

UNESCO’nun 17 Ekim-16 Kasım 1989 tarihleri arasında yapılan 25. Genel Konferansı’nda 25 C/7,1 sayılı belgesi çerçevesinde alınan karar gereğince 1991 yılı Yunus Emre’nin Doğumunun 750. Yılı olarak Anma ve Kutlama Yıldönümleri arasına alınmıştır.

Hacı Bektaş Veli: 1209 yılında İran, Horasan Nişabur kentinde doğmuş, 1271 yılında aramızdan ayrılmıştır. Mezarı Hacıbektaş’tadır.

Mistik, seyit, mutasavvıf, âlim ve İslam filozofu olup; Alevi-Bektaşiliğin fikir ve isim öncülerindendir. Felsefesi ile halen çağdaş ve aydınlık bir insanlık öngörmektedir.

Ahi Evran: 1171 yılında Azerbaycan'ın Hoy kentinde doğmuş 1262 yılında aramızdan ayrılmıştır mezarı Kırşehir'dedir.

Alevî Türkmen pir ve şeyhidir. Horasan’dan Anadolu’ya gelmiş, Hacı Bektaş Veli’ye bağlanmıştır. Kendi adıyla adlanan Ahilik Teşkilât'ın kurucusu ve debbağların (dericilerin) Alevî Türkmen pir ve şeyhi, 32 çeşit esnaf ve sanatkârın lideridir. Ekonomi ve hukuk ilkeleri ile yer almıştır.

Konuyu özetlemek gerekirse Yunus Emre edebiyat, Hacı Bektaşi Veli felsefe, Ahi Evran Veli ekonomi ve hukuk ile üçlü sacayağının ayaklarını oluşturmuşlardır. Bu üç değerin vurduğu damga Anadolu Balkanlar Ortadoğu Kafkaslar İran ve Türkistan’a ve daha başka alanlara kadar yayılmıştır. 

Üç kıtaya yayılmış olan Osmanlı İmparatorluğunun kırsal alanda yaşayan halkının inanç sisteminde etkisi olan bu değerlerin yerine, hilâfetin kabul edilmesinden sonra ozanın, ‘Medrese kaçkını softa bozgunu’ dediği tiplerin alabildiğine çoğalmış olması, İsviçre'nin hukuk sisteminden yararlandığı Ahiliğin yerini şerî hükümlerin alması, Yunus Emre ve Hacıbektaş felsefesinin dışlanmasına, taşrada yaşayan halka 'edrakı bidrak' diyerek hakaret edilmesine neden olmuştur. Yetmemiş;  bu yola gidenlerin katledilmelerine fermanlar çıkarılmış, toplu katliamlar yapılmış, haklarında akıl mantık dışı yakıştırmalar yapılmıştır.

Her şeyi din ile çözeceğini sananlar matbaayı sakıncalı bulunmuş, ancak 300 yıl sonra kabul edilmiştir. Osmanlı dünyadaki pek çok yeniliğe seyirci kalmış; Lagari Hasan Paşa, Hazerfen Ahmet Çelebi gibi pek çok kişi de tehlikeli görerek yok edilmiştir. Dolayısıyla Osmanlı duraklama, gerileme ve yıkılma dönemlerini yaşayarak emperyalizme yem olmuştur.

Süreçte emperyalizme karşı verilen savaş sonunda Türkiye Cumhuriyeti tarih sahnesinde yerini almış Mustafa Kemal Atatürk, “Cumhuriyetin temeli kültürdür” diyerek devleti Osmanlı'nın dışladığı halkın kültürü üzerine yapılandırılmıştır.

 

Ankara, 9 Ekim 2021

 
Etiketler: Yunus, Emre,, Hacı, Bektaş, Veli, ve, Ahi, Evran,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
05 Ocak 2022
Gastrit, Ülser, Tendon Derken…
09 Aralık 2021
Düşünceler Beni Yiyor
24 Ekim 2021
Kırmızı Atlıkarıncanın Özgürlüğü
04 Ekim 2021
Umudunun Gerçekleşmesini Diliyorum
18 Eylül 2021
Öğkelenmem, Ruhi Su ve Ahmet Kaya Belgeselleri
01 Eylül 2021
Kemal Keskin’i Nasıl Tanıdım?
24 Ağustos 2021
Mazlum Kadınlar, Sülsülük, Rudist ve Caretta Caretta
07 Ağustos 2021
‘Mucize’ Filmi Üzerine
25 Temmuz 2021
Kısas’ın Nasrettin Hocası’nın ‘Sevgi Gölü’
11 Temmuz 2021
Hazal Alibeyoğlu, Tatilini ‘Yaz Tatili’ Adıyla Kitaplaştırdı
07 Haziran 2021
Âşık Sefil Selimi’nin Adıyaman’a Gelişi ve Bir Atışma
21 Mayıs 2021
Soğuk, Don, Dolu
09 Mayıs 2021
Türkiye Sakatlar Derneği Malatya Şubesi ve Yücel Doğanşahin
18 Nisan 2021
Yazmak Yaşamakla Eşdeğer
03 Nisan 2021
Hasan Takmaz; 'Bugünün gençleri bağlamaya ve türküye çok hevesli'
23 Mart 2021
Ömer Erdoğan ve Oğuz Tansel Üzerine Kısaca
09 Mart 2021
Filiz Vererek Çiçek Açmalısın
25 Şubat 2021
'Ben de sana sığınabilir miyim?'
05 Şubat 2021
Bazen Yazmak Zor Oluyor
23 Ocak 2021
Anıları Olmayanlar Yaşayabilir mi?
14 Ocak 2021
İnsanın Her Zaman Yaşamında İlginç Şeyler Vardır
31 Aralık 2020
Üniversiteler, Katiller ve Öldükten Sonra
18 Aralık 2020
Yağmur Duası, Satılık Köy ve Züğürt Ağa
11 Aralık 2020
Kanal ve Harran
04 Aralık 2020
Dünya Engelliler Günü Üzerine
25 Kasım 2020
Rahime Kışlal’dan ‘Elbistan Halk Kültürü Derlemeleri’
15 Kasım 2020
Âşık Ekberi: 'Deli Gönül Hangi Dala Konarsın?'
05 Kasım 2020
'Ne kadar çok uyanık kalırsam o kadar çok yaşadığıma inanıyorum'
23 Ekim 2020
Dokuzuncu Köyden Onuncu Köye
17 Ekim 2020
Rüyada Rüya Gördüğünü Bilmek
26 Eylül 2020
Dört İşi Birden Yapma, Okuma ve Anlama
13 Eylül 2020
Arkadaşım, 'Ben en çok yaşlılığımı sevdim' demiş…
27 Ağustos 2020
Ev Yapısı, Kayalar ve Kayısı
25 Ağustos 2020
Dalında Hem Meyve Hem Çiçek…
11 Ağustos 2020
Etkinlikler yapılmayınca kaynaklar kurumuş gibi oluyor
29 Temmuz 2020
‘Doğu Anadolu'nun Doluları’, Ballıkaya ve Hekimhan’a Gidiş Geliş
15 Temmuz 2020
Bir Sigarayı Bırakma Öyküsü
03 Temmuz 2020
‘Kul Yanmasın, Sefil Selimi Yansın!’
25 Haziran 2020
Bayrağa El Basmak
18 Haziran 2020
Baş Yiyecek Kayısı
13 Haziran 2020
Kültürümüzü Kaydedenler O Kadar Çok ki…
08 Haziran 2020
M. Seyfi Oktay İle İlgili Kitap Çıktı
07 Haziran 2020
Özgür İradeden Yoksun Halka Ne Denir?
01 Haziran 2020
Üçüncü Teneffüs ve İnayet Koç’un ‘Ballıkaya Günlüğü’nden
25 Mayıs 2020
Tek Kişilik Konserim, 19 Mayıs ve Şeker Bayramı
13 Mayıs 2020
Kapının Dışı Gurbet...
28 Nisan 2020
Beş Nisandan Corona’ya
21 Nisan 2020
Zıt Kesimlerin Ortak Sevgi Sembolü, 'Mutluluğu Değnekte Bulan Adam' Aramızdan Ayrıldı
18 Nisan 2020
Günü Doldurmak ve Corona
17 Nisan 2020
17 Nisan ve Malatya
12 Nisan 2020
Yaşamöyküm
Haber Yazılımı