Haber Detayı
24 Temmuz 2019 - Çarşamba 14:23
 
"Minyatür, dönemlerinin belgeleridir"
Minyatür sanatı, kültürümüzün bir parçası olarak kendine has tekniğiyle yüzlerce yıldır varlığını sürdürüyor. Günümüzde yaptığı minyatür çalışmalarıyla sanatseverlerin dikkatini çeken minyatür sanatçısı Taner Alakuş, bu sanatın, dönemin olaylarını yansıtan bir çeşit belge niteliğini taşıdığını ifade etti.
KÜLTÜR Haberi

 
Minyatür sanatının tarihçesine dair bilgi verir misiniz?
 
Minyatür sanatı Uygurlara kadar dayanıyor. 6. ve 7. yüzyıl Maniheizm ile beraber başlangıcını ve ilk eserleri görüyoruz. Maniheizm ile birlikte ortaya çıkmıştır. Mani, bir rahipti ve dinini yaymaya çalışıyordu. Önce sözel olarak yaymaya çalıştı. Ama baktı ki resimlerle desteklediğinde insanlarda çok daha fazla etki yaratabiliyor, o da kendine ressamlar grubundan bir mürit topluluğu oluşturdu. Ve bunlar dinlerini, yaptıkları resimlerle ifade etmeye başladılar. Bu şekilde dinleri çok daha fazla ve hızlı bir şekilde yayıldı. İlk örnekler buradandır. Daha sonra yavaş yavaş Büyük Selçuklu, Anadolu Selçuklu, Osmanlı ve günümüze kadar geliyor. Kısaca tarihçesi böyledir.
 
 
Tarihsel süreç içerisinde değişim geçirdi mi? Bir kıyaslama yaparsak günümüzde uygulama anlamında bir farklılık var mı?
 
Tabi ki. Neredeyse sanatın primitif örneklerini Mani’de görebiliriz. Selçuklularda bile erken dönem minyatür örneklerini görmemiz mümkündür. Ama minyatürü iyice rafine olmuş bir şekilde Osmanlılarda 16. yüzyılda görürüz. O geleneğe ekler yapılarak günümüz sanatı oluşturulmuştur.
 
Osmanlıdaki yerini biraz açmak gerekirse, neler söylersiniz?
 
Minyatürün Osmanlı sanatındaki misyonu farklıydı. Padişahın mahremiyetinde olan bir sanattı. Padişahın özel hayatı, savaşlar, eğlenceler resmedilirdi. Bu koleksiyon kitap haline getirilip padişahın mahremiyetinde olurdu. Yani halktan kimsenin bunu görmesi mümkün değildi. Ama şimdi tabi ki pozisyonu farklı.
 
Minyatürler bize neyi anlatırlar, onların önemi nedir sizce?
 
Minyatürlere dönemin belgeleri diyebilirsiniz. O dönemde neler yaşandıysa onu fotoğraf makineleri gibi kaydederler. Fotoğraf makineleriyle çekilmiş filmler gibidir daha doğrusu. Sanatçılar, o dönemde olan olayları, şehrin mimarisini, padişahların görüntülerini ve onları eğlencelerini birebir yansıtırlar. Bir çeşit belgedir.
 
Minyatürü biraz açarsak incelikleri nedir?
 
Minyatür “minia kırmızısı”ndan gelmiştir. Minia, Hristiyanlık yazmalarındaki ilk harfin sülyan rengi turuncu kırmızının ismidir. İtalyanca kökenlidir. Oradan “miniatür” kelimesi türemiştir. Küçük kitap resimleri anlamına gelir. Ama kendine has bir tekniği vardır. Hristiyan yazmalarındaki minyatürlerle İslam yazmalarındaki minyatürlerle biçimleri de farklıdır. Yani İslam’da resim ve tasvir yasak olduğu için ama yazılanları da bir şekilde ifade etmek gerektiği için sanatçılar çeşitli oyunlara gitmişlerdir. Mesela figürler birebir değil de orantısız çizilmiştir. Işık ve gölge yoktur. Formlar deforme edilip stilize edilmiştir. Resim yapma ihtiyaçlarını bu şekilde karşılamışlardır.
 
Sizce bu sanat geleneksel haliyle mi yoksa günümüze uyarlanarak mı devam etmeli?
 
Önce terminolojik olarak ona karar vermeliyiz. Eğer adına “sanat” diyorsak muhakkak günümüzde yeni bir forma bürünmeli. “Zanaat” ise günümüzde geleneğin aynısı tekrar edebilir. Ama geleneksele bile terminolojik olarak baktığınız zaman gelene-ek anlamına gelir. Her halükârda öyle ya da böyle eskiden gelen sanatın üzerine bir şeyler koymamız gerekiyor Türkçesi. O yüzden bu yüzyılda misyonu farklıysa ve sanatsa ve belli bir kesimin hegemonyası ya da mahremiyeti altında değilse ve koleksiyonerlere hitap ediyorsa daha evrensel bir dil kullanılması daha doğru olur diye düşünüyorum.
 
Minyatür sanatı sizin için ne ifade ediyor?
 
Minyatür benim dilimde bir aşk. Kendi atalarımdan gelen bir sanat. Çağdaşlar yanlış anlayabilir, eleştirebilirler. Ama ben hep şu noktadayım: Milli olmayanın uluslararası olma şansı çok yok. Kendi kültürünüzle beslenen bir sanat ortaya çıkarmalısınız ki dünyada farklı bir tat olarak yer alabilin. Başka sanat dallarının taklidi olmaktansa kendi özgün sanatımızla bu mecrada yer alın. O yüzden şanslıyım. Yeniliğe çok açık bir sanat. Her yerde çok rahat minyatür sanatını kullanabilirsiniz. Ben bunu şuna yoruyorum: 1300-1400 yıllık bir sanat, rafine olmuş ve bütün çizgileri, hatları oturmuş. O yüzden her yere çok rahat uyum sağlayabiliyor.
 
 
 
malatyatekhaber.com
Kaynak: Editör:
Etiketler: "Minyatür,, dönemlerinin, belgeleridir",
Yorumlar
Haber Yazılımı